Phố Nguyễn Thái Học - Con phố của người họa sĩ

Trước đây, cạnh chợ Cửa Nam là vùng đất trống có đường xe lửa chạy qua. Cánh buôn chuyến đổ xuống đây hàng hóa từ miền núi chứa trong các Đẫy lớn gồm: Măng, mộc nhĩ, nấm hương, thuốc nam , trà mạn, xếp ngổn ngang trên bãi, dân chúng gọi tên phố là Hàng Đẫy. Sau cách mạng Tháng Tám, đổi là phố Phan Chu Trinh, hiện nay còn trường Tiểu học Phan Chu Trinh tọa lạc trên 2 số nhà 40, 42 giữa phố. Đến năm 1954 đổi là Nguyễn Thái Học.

Nguyễn Thái Học (1908-1930), người làng Thổ Tang, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc, là thủ lĩnh Quốc dân Đảng. Ông cùng bạn chiến đấu là Nguyễn Khắc Nhu khởi nghĩa chống Pháp, bị chúng bắt tại Chí Linh và xử tử hình ở Yên Bái ngày 17/6/1930, khi ông mới 23 tuổi.

Năm 1945, có đường tàu điện chạy dọc phố ra Cầu Giấy, hai bên là những công sở với những bức tường dài đến trăm mét như Bệnh viện Xanh Pôn, xưởng cơ khí Bưu Điện, nhà Bảo Anh (nay là trường Thương Binh hỏng mắt), nhà đúc tiền (nay là Công ty In Tiến Bộ)… Giữa phố một loạt các biệt thự sang trọng hơn nghìn mét rợp bóng cây xanh. Đây là bất động sản của các đại gia tư sản Việt Nam: Hợp Ký Đặng Đình Thuận, Đỗ Lọi, Lê Thuận Khoát, Mỹ Lợi, Lê Văn Tân, Chương Quảng… xây từ những năm 1940 chủ yếu cho “Tây” thuê.

Phố Nguyễn Thái Học trước chỉ có vài nhà buôn bán ở ngã 3 Văn Miếu mở hiệu chụp ảnh, sửa chữa máy móc, còn phần lớn là công nhân viên chức. Giờ đây, đến phố Nguyễn Thái Học, du khách ngợp trước một thị trường đầy tiềm năng, phong phú, đa dạng, sôi động. Ngay đầu phố là thị phần hùng hậu của Hapro với 2 thương hiệu nổi tiếng một thời An Po và Bách hóa Tổng hợp số 5 Nam Bộ. Một cửa hàng thời trang trưng bày những “ma nơ canh” sang trọng, lộng lẫy, kiêu sa cùng với cửa hàng kính mắt Hà Thành bề thế, hiện đại, tiếp liền là siêu thị 3 tầng ăm ắp hàng hóa. Đoạn phố gần sân vận động Hàng Đẫy lại tập trung chuyên doanh dụng cụ thể thao, thời trang thể thao. Trước khu “Thương Binh hỏng mắt” san sát các ki-ốt kinh doanh thiết bị điện, vật liệu điện, đèn chùm trang trí các kiểu. Cửa hàng xe máy Yamaha, Piago rộng rãi, bề thế, với hàng trăm xe máy long lanh màu sơn quyến rũ. Tiếp đến hơn 20 cửa hàng tranh thêu tay: Xuân Nguyên, Hằng Khoa… với những bức tranh phong cảnh tươi tắn, mềm mại. Tranh đá quý Bắc Hà, Hùng Linh óng ánh, quý phái. Tranh giát đồng thì cổ kính, lịch lãm. Ba cửa hàng gồm Phù Lãng với gam màu nâu nền nã tạo nên những sản phẩm tân kỳ, khai thác hết khả năng, phá cách sự cân đối hình học truyền thống, tạo sự hấp dẫn của vẻ đẹp táo bạo.

Có thể nói nét tiêu biểu của phố Nguyễn Thái Học là mật độ dày đặc của các cửa hàng quảng cáo. Gần 30 hãng với biển hiệu rực rỡ, hấp dẫn, choáng ngập tầm mắt: Đức Trung, Quốc Trung, Trần Thu, Việt Nga… Trong thời kỳ hội nhập nền kinh tế thị trường thế giới, ngành kinh doanh quảng cáo có thể ví là một ngành nghệ thuật của đời sống thương mại. Nó là hội họa, là văn học, là âm nhạc, làm cầu nối cho nhà kinh doanh tiếp cận gần nhất với khách hàng. Phố Nguyễn Thái Học dồi dào tiềm năng đảm nhận được trọng trách này.

Giữa không khí sôi động của một phố buôn bán sầm uất như Nguyễn Thái Học, du khách vẫn có thể thư thái bước vào Viện Bảo tàng Mỹ Thuật Việt Nam số nhà 66, chiêm ngưỡng những kiệt tác hội họa của các danh họa bậc thầy của thế giới và Việt Nam qua các thời đại. Sau đó, du khách sang đường, nhẩn nha đi dọc bờ tường Văn Miếu vào thăm trường Đại học đầu tiên của Việt Nam: Quốc Tử Giám. Cuối cùng, xin mời xuống cuối phố, tới Nhà sách Tiền Phong với hàng ngàn đầu sách để chọn lấy vài cuốn mình yêu thích làm kỷ niệm về một phố xưa mang trong lòng nhiều dấu ấn lịch sử của Hà Thành.