Phố cổ Hàng Buồm

Đầu phố Hàng Buồm trước kia là những ngôi nhà lụp sụp phần nhiều làm kho chứa đường: Đường cát, đường phổi, đường bánh từ Quảng Ngãi trở ra xếp chất ngất lên sát trần nhà. Các quầy hàng bán đường trên phố thường phải dùng những buồm đan bằng tre nứa để đậy hàng tránh ruồi muỗi. Mặt hàng “vỉ buồm” trở thành nhu cầu của phố này và bày bán giăng giăng. Phố mang tên: Phố Hàng Buồm.

Giữa phố Hàng Buồm có một di tích lịch sử nổi tiếng: Đền Bạch Mã, đền xây từ thời Bắc thuộc năm 866. Tương truyền viên quan Cao Biền dùng đồng, sắt, thép làm bùa yểm nơi Thần Long Đỗ xuất hiện. Ngay đêm ấy sấm sét rung trời bật tung mọi bùa yểm. Viên quan xứ Bắc run sợ trước uy lực của thần Bạch Mã – Long Đỗ, nên lập đền thờ. Bạch Mã là một trong tứ trấn thành Thăng Long – Quảng Lợi – Bạch Mã tối linh Thượng Đẳng thần trấn giữ phía đông.

Cuối thế kỷ 17 bên Trung Quốc loạn lạc, nhiều người Hoa chạy sang nước ta qua đường biển bằng những chiếc tàu. Hẳn là vì thế dân ta gọi đám người chạy loạn ấy là “người Tàu”. Họ được phép cư ở một số nơi trong thành Thăng Long. Hàng Buồm có nhiều người Quảng Đông xin được ở. Những gia đình nghèo mở cửa hàng bán thịt lợn quay, vịt quay hoặc bán lê, hồng, táo, hạt dưa từ Trung Quốc đưa sang. Gia đình giầu có thì mở những “tửu lầu” bán những món ăn “đặc sản” Trung Quốc, như Mỹ Kin phạn điếm Đông Hưng Viên, Nhật Tân v.v… Số nhà 88 là “Rạp Kim Môn” tối tối sáng sáng đều trình diễn vở “kinh dịch” phục vụ bà con Hoa Kiều. Người Hoa còn được phép mở trường tiểu học và Hội quán ở 19 Hàng Buồm.

Ngày nay phố Hàng Buồm vẫn nổi tiếng về món thịt quay. Vào những tầm trưa, tầm chiều các cửa hàng Phúc Điền 103, Vạn Thành 108, Trung Ký 109 đưa quầy ra sát hè. Những con lợn sữa, ngang vịt quay đỏ au, bóng nhẫy treo lúc lỉu phảng phất vị thơm dịu ngọt của “ngũ vị hương” những chiếc khay đựng dạ dầy lợn, lưỡi lợn, chim quay hồng sâm cùng những củ kiệu trắng nõn chua chua dòn tan thật hấp dẫn. Từ những cửa hàng rang say cà phê rải rác trên phố bay ra hương thơm, ngọt ngào, nồng nàn, quyến rũ. Vài ba nhà bán hương liệu làm bánh như tinh dầu thơm, va ni, phẩm màu, men bia v.v… ở giữa phố.

Giờ đây Hàng Buồm là một trong ít phố cổ kinh doanh mặt hàng khá đông nhất suốt dọc phố san sát các cửa hàng chuyên kinh doanh bánh kẹo của các Công ty trong nước và nước ngoài. Những chiếc khay nhưa đưng đủ chủng loại bánh kẹo với bao mầu rực rỡ cùng những túi hạt dưa đỏ tía, hạt điều trắng ngà, quả vải khô màu sậm bên những hộp chanh muối quả mọng tròn căng trông thật bắt mắt. Trong nhà, từng chồng hộp sữa bột ngoại đủ chủng loại, kiểu dáng hãng sản xuất xếp chất ngất trên giá hàng. Nhiều nhà còn kinh doanh nước giải khát, rượu ngoại, bia v.v…

Là phố cổ nằm gần trục đường chợ đêm Hàng Đào – Đồng Xuân, Hàng Buồm luôn đông vui tấp nập, nhất là vào những dịp lễ Tết Hàng Buồm càng thể hiện tiềm năng kinh doanh mạnh mẽ của một phố sầm uất đô hội hòa nhập vào nền kinh tế thị trường nhạy cảm và năng động.