Ông là vị Chủ tịch đầu tiên và lâu nhất Hà Nội

Để hồi tưởng lại cố Chủ tịch Trần Duy Hưng người thị trưởng đầu tiên và lâu nhất của Thủ đô Hà Nội và cũng là vị Chủ tịch có nhiều dấu ấn trong lòng người dân, chúng tôi đã tìm gặp một vài nhân vật có dịp được làm việc, được gần gũi thân thiện cùng Chủ tịch kể lại những mẩu chuyện kỉ niệm về ông.

Nhà báo NS nhiếp ảnh Mai Nam nhớ lại

Vào khoảng những năm 1950 – 1951 (thế kỉ trước), lần đầu tiên tôi được gặp bác sĩ Trần Duy Hưng ở chiến khu Việt Bắc lúc ông đang là thứ trưởng Bộ nội vụ, thời gian này tôi đang làm việc cho Trung ương đoàn thanh niên, được cơ quan cử sang cơ quan Bộ lấy một số tài liệu cho đoàn thanh niên đi dự Đại hội Fectivan. Tôi vào một cái nhà sàn nơi làm việc của ông được tiếp đón niềm nở, ông bắt tay tôi và ân cần hỏi: “chú đã ăn cơm chưa? Đi bộ có xa không? Tôi trả lời, dạ em đã ăn rồi và đường cũng không xa lắm khoảng 7-8 cây số thôi ạ!” (thời gian này BS Trần Duy Hưng khoảng hơn 30 tuổi còn tôi ngoài 20).

Cái ấn tượng ban đầu khi gặp ông, cảm giác dễ gần và có thiện cảm. Một vị Bộ trưởng trong Chính phủ sao mà dản dị tác phong quần chúng, thăm hỏi cặn kẽ từng sinh hoạt của cán bộ cấp dưới, làm tôi rất cảm động và nhớ mãi đến tận ngày nay.

Trở về Hà Nội sau năm 1954, lúc này BS Trần Duy Hưng là Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội còn tôi là phóng viên Báo Tiền Phong, tôi lại có nhiều dịp được gặp lại ông trong các ngày lễ trọng đại đất nước, các hội nghị và những lần tiếp đón các đoàn khách quốc tế đến Việt Nam. Một kỉ niệm khác, dấu ấn vẫn đọng lại trong tôi:

Đương thời BS Trần Duy Hưng được Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quý mến, thường là vị Chủ tịch nước đi đâu là có BS Trần Duy Hưng bên cạnh.

Tôi nhớ có lần, kì họp Quốc Hội khóa II (năm 1960), chúng tôi cánh nhà báo muốn xin gặp Bác Hồ chỉ cần nói với BS Trần Duy Hưng – Chủ tịch cho nhà báo tiếp xúc với Bác Hồ để chụp ảnh, BS Trần Duy Hưng nói với Bác Hồ thế nào đó rồi mời Bác từ Chủ tịch đoàn ra ngoài sảnh gặp hết đoàn này, đoàn khác, thế là nhóm phóng viên chúng tôi thi nhau tác nghiệp.

                         Bác sĩ Chủ tịch Trần Duy Hưng vãy chào đồng bào Thủ đô Hà Nội

Nhà báo NS nhiếp ảnh Đinh Quang Thành kể lại:

Vào đầu những năm 1960 (thế kỉ trước), khi ấy tôi là phóng viên của Việt Nam Thông Tấn Xã, có dịp tháp tùng BS Chủ tịch Trần Duy Hưng đi thăm và chúc tết bà con Thủ đô. Một sáng ngày giáp tết, BS Chủ tịch tới thăm hỏi cán bộ, nhân viên tại bến xe Kim Liên, Hà Nội. Tiện dịp ông tới gần chiếc xe khách vừa từ mạn ngược về bến. BS Chủ tịch chào và thăm hỏi vài người trên xe bước xuống. Thấy chú bộ đội còn rất trẻ đang sắp xếp lại ba lô và lủng củng mấy sâu măng tươi, vài bó cây giống thuốc, BS Chủ tịch hỏi:

- Chú từ tỉnh nào về?

- Tây Bắc gần biên giới.

- Trên ấy, tết có đủ bánh chưng, thực phẩm không? Đơn vị chắc vui lắm.

- Vui thì có vui, nhưng còn nghèo, bà con dân tộc vẫn thiếu ăn trong năm…

- Thế đơn vị chú đóng ở đâu?

- Đã nói là gần biên giới, nhưng ông hỏi làm gì? .Rồi sực nhớ điều gì, chú bộ đội buông một câu. Bí mật quân sự. BS Chủ tịch cười bắt tay chú bộ đội.

Bà Trần Ánh Tuyết con gái thứ ba của BS Trần Duy Hưng nhớ lại kể:

Thời kì ở chiến khu Việt Bắc khoảng những năm 1950- 1951, tôi còn nhỏ độ 7-8 tuổi. Gia đình tôi được Bác Hồ rất quý mến, nhất là bố tôi. Bác luôn thăm hỏi nơi ăn, chốn ở, sức khỏe của bố, mẹ, anh em tôi, cả việc học hành của anh em chúng tôi cũng được Bác quan tâm. Thường các ngày chủ nhật, Bác cho các chú bảo vệ sang đón chúng tôi rồi cho ăn cơm, chơi đùa, ngủ trưa, đến chiều các chú lại đưa về nhà. Một kỉ niệm khác tôi còn nhớ. Năm ấy mẹ tôi ở cữ, bố tôi lại đi công tác xa. Nghe tin, Bác Hồ sang thăm cho một bao gạo và một quả bí đao rất dài ở vườn Bác trồng. Bác Hồ hỏi: “Cô chú đặt tên cháu chưa?

- Chưa ạ!

- Thế để Bác đặt tên cô chú có đồng ý không?

- Vâng, Bác đặt tên cho cháu, mẹ tôi trả lời. Bác bảo đây, Bác có bút danh “Thắng lợi”, Bác đặt tên cho nó là Trần Thắng Lợi”. Anh Trần Thắng Lợi sinh năm 1949 và là con thứ … của gia đình.

Năm 1945, tiếp quản Thủ đô Hà Nội, bố tôi giữ chức vị Chủ tịch UBND – Tp Hà Nội. Ông vẫn giản dị như ở chiến khu. Đối với các con, ông rất bình đẳng và ân cần dạy bảo lối sống, cách làm người…

Một kỉ niệm khác. Ngày đó, tôi tốt nghiệp Đại học sư phạm. Giám đốc Sở giáo dục Hà Nội gặp bố tôi hỏi “Chủ tịch có yêu cầu sắp xếp cho em Tuyết về dạy trường nào không ạ!”. Ông trả lời, cái đó tự em quyết định, tôi không can thiệp. Thời gian sau tôi lên Ban tổ chức Sở Giáo dục yêu cầu trường nào khó khăn nhất, xa nhất Hà Nội tôi xin về dạy (lúc này tôi còn rất trẻ). Sau tôi được phân công về dạy học ở Đông Anh.

BS Trần Duy Hưng sinh ngày 16-1-1912, tại thôn Hòe Thị, nay thuộc xã Xuân Phương, huyện Từ Liêm, Hà Nội. Ông là BS Chủ tịch đầu tiên, lâu nhất Hà Nội (từ 30-8-1945 đến tháng 12 năm 1946 và từ năm 1954 đến năm 1977) khi ông viết đơn xin nghỉ. Ông học bác sĩ cùng lứa với BS Tôn Thất Tùng, Đặng Văn Ngữ.

Từ tháng 8 năm 1945, ông là Chủ tịch UB hành chính Hà Nội. Từ năm 1945-1946, ông là đại biểu Quốc hội khóa I (tháng 4 -1947 Thứ trưởng Bộ nội vụ - Thứ trưởng Bộ y tế), (tháng 6 năm 1954) ông tiếp tục giữ cương vị Chủ tịch UB hành chính (sau này là UB nhân dân Tp Hà Nội từ năm 1954 đến năm 1977).

Bác sĩ Trần Duy Hưng được Nhà nước truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh vòa ngày 3 tháng 2 năm 2005.

Kỉ niệm ngày giải phóng Thủ đô 10 tháng 20, chúng ta có dịp nhớ lại vị Chủ tịch thành phố đầu tiên nhiều hình ảnh đẹp về đức tính giản dị, liêm khiết, hết lòng vì một Thủ đô của đất nước.


Duy Ngọc /NHN