Làng cổ Đường Lâm

Làng cổ Đường Lâm thuộc thị xã Sơn Tây, Hà Nội. Nơi có nhiều danh nhân sinh ra từ mảnh đất này như: Vua Ngô Quyền, Bố Cái Đại vương Phùng Hưng, Giang Văn Minh, Bà man Thiện – mẹ của Hai Bà Trưng, Bà Chúa Mía – vương phi của chú Trịnh Tráng, Phan Kế Toại, Hà Kế Tấn, Phan Kế An… Đường Lâm còn gọi là nơi phát tích đất hai vua – Ngô Quyền và Phùng Hưng.

Thời xưa Đường Lâm bao gồm 9 làng thuộc trấn Sơn Tây trong đó có 5 làng liền sát với nhau: Mông Phụ, Đồng Sàng, Cam Thịnh, Đoài Giáp và Cam Lâm. Các làng này gắn liền với nhau thành một quần thể thống nhất với phong tục, tập quán, tín ngưỡng hàng ngàn năm nay không hề thay đổi. Cho đến nay làng Đường Lâm vẫn giữ được hầu hết các đặc trưng cơ bản của một ngôi làng Việt với cổng làng, cây đa, bến nước, sân đình, chùa, miếu, điếm canh đê, giếng nước…

Hệ thống đường làng của Đường Lâm cũng rất đặc biệt theo hình xương cá: nếu ta đi từ đình, sẽ không bao giờ quay lưng vào cửa Thánh. Và một điều còn lưu giữ đến nay là cổng làng cổ ở làng Mông Phụ được xây dựng từ năm 1684 đơn giản với một ngôi nhà hai mái dốc nằm ngay trên con đường vào làng.

Đường Làng

Ở Đường Lâm có vào khoảng 956 ngôi nhà truyền thống tại các làng Đông Sàng (441), Mông Phụ (350) và Cam Thịnh (165). Ngoài ra còn có nhiều ngôi nhà được xây dựng từ rất lâu 1649, 1703, 1850...

Điều đặc biệt của những ngôi nhà cổ truyền thống nơi đây là tất cả đều được xây từ những khối xây bằng đá ong. Trong số 8 di tích lịch sử - văn hóa ở Đường Lâm (có đình Mông Phụ), chùa Mía (tức Sùng Nghiêm tự) được Bộ Văn hóa Thông tin xếp vào loại đặc biệt. Chùa có 287 pho tượng gồm 6 tượng đồng, 107 tượng gỗ và 174 tượng đất (làm từ đất sét, thân và rễ cây si).